پایگاه اطلاع رسانی بنیاد شهید و امور ایثارگران

قانون اساسنامه بنیاد شهید و امورایثارگران [1]

 فصل اول - کلیات

ماده 1 - بنیاد شهید و امور ایثارگران که از این پس در این اساسنامه به اختصار"بنیاد" نامیده می  شود- نهادی است انقلابی که در اجرای فرمان رهبر کبیر و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی^{رضوان الله تعالی علیه} در تاریخ 22 / 12 / 1358 و در پی موافقت مقام معظم رهبری^{مدظله العالی} مبنی بر ادغام سه نهاد انقلابی بنیاد شهید انقلاب اسلامی، سازمان جانبازان انقلاب اسلامی و ستاد رسیدگی به امور آزادگان تأسیس شده و دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است و امور آن طبق مقررات و قوانین مربوط به نهادهای عمومی غیردولتی و در چهارچوب این اساسنامه و آئین نامه های مربوطه زیر نظر رییس جمهور و نظارت عالیه مقام معظم رهبری اداره می شود.

ماده 2 - مدت فعالیت بنیاد از تاریخ تأسیس نامحدود است. انحلال یا خاتمه آن با نظر مقام معظم رهبری می باشد.

فصل دوم - اهداف و وظایف

ماده 3-  اهداف بنیاد عبارتند از:

1 - احیاء، حفظ و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه2 - زنده نگه داشتن یاد و نام شهیدان انقلاب اسلامی و ایثارگران و حفظ آثار آنها

3 - اعتلای معرفت و تعهد جامعه در قبال ارزش های فرهنگ ایثار و شهادت و بالا بردن تعهد آنان نسبت به رعایت شأن، حق، حرمت، منزلت جامعه هدف و خانواده آنان

4- تلاش برای استفاده از امکانات عمومی جامعه و نظام و نیز بهره گیری از سرمایه و دارایی بنیاد برای رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف

ماده 4- در این اساسنامه اصطلاحات [2] زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود:

الف- جامعه هدف: خانواده های شاهد، جانبازان، آزادگان و خانواده های آنان

ب- خانواده های شاهد: پدر، مادر، همسر و فرزند شهید، مفقودالاثر و اسیر

ج- خانواده جانباز و آزاده: همسر، فرزند و والدین تحت تکفل

تبصره 1 - تعیین مصادیق عملی شهید، مفقودالاثر، جانباز، آزاده و اسیر در چهارچوب قوانین نیروهای - مسلح جمهوری اسلامی ایران بر اساس آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با همکاری بنیاد و ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

تبصره 2 - کلیه کسانی که تا تاریخ تصویب این قانون توسط بنیاد به عنوان شهید، جانباز و یا آزاده شناخته شده اند همچنان از خدمات مربوط برخوردار خواهند بود.

ماده 5 - اهم وظایف بنیاد علاوه بر اجرا و پیگیری دستورات و فرمان های حضرت امام خمینی^{رضوان الله تعالی علیه} و فرامین و تدابیر مقام معظم رهبری^{مدظله العالی} در رابطه با جامعه هدف از جمله فرمان ده ماده ای

مورخ 22 /12/ 1358عبارتند از:

الف- در قبال شهادت و ایثار:

برنامه ریزی و تلاش به منظور تبیین مفهوم و فلسفه جهاد و شهادت و ایثار، احیا، حفظ و ترویج فرهنگ و روحیه ایثارگری و شهادت طلبی در جامعه به عنوان والاترین ارزش الهی از طریق:

1- بسیج کلیه امکانات نظام و جامعه اسلامی به ویژه نهادهای فرهنگی، اجتماعی، هنری، آموزشی و وسایل ارتباط جمعی

2 - شناسایی و تقویت و ترویج عوامل و موجبات رشد و توسعه فرهنگ شهادت طلبی

3 - بررسی و شناسایی عوامل بازدارنده و مخرب فرهنگ شهادت و ایثارگری و تلاش در امحاء و رفع آنها

 ب- در قبال شهدا و ایثارگری:

برنامه ریزی و تلاش برای تجلیل و تکریم از مقام والای شهدا و بزرگداشت و زنده نگه داشتن یاد و خاطره آنان از طریق:

1 - برگزاری مراسم یادبود با الهام از مکتب عاشورای حسینی و با استفاده از مناسبتهای ملی و مذهبی

2 - حفظ قداست و منزلت گلزار شهدا و محور قراردادن این مراکز در برگزاری مراسم رسمی و مردمی و پیگیری مرمت و ارائه خدمات شایسته به مراکز مذکور توسط شهرداری ها و سایر نهادهای ذیربط بر اساس ضوابطی که بنیاد اعلام می کند

3 - پیگیری نامگذاری معابر، میادین، مراکز فرهنگی، اجتماعی و سایر اماکن عمومی و ملی به نام مبارک شهدا و نصب یادمان ها از طریق دستگاههای ذیربط

4 - جمع آوری و حفظ و نگهداری و معرفی آثار فرهنگی، ادبی، هنری، وصایا و دیگر آثار شهدا و ایثارگران

تبصره- نحوه و ضوابط اجرا این بند به موجب آیین نامه ای که بنا به پیشنهاد بنیاد و با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تهیه و به تصویب هیأت وزیران می رسد تعیین خواهد شد.

5- تشویق و ترغیب و حمایت از جامعه فرهنگی، آموزشی، هنری و اندیشمندان، ادبا و نویسندگان در ثبت، تبیین و معرفی ویژگی ها، سیره معنوی و فضایل اسوههای شهادت و ایثار

6 - توانمند سازی فردی و جمعی آحاد جامعه هدف به منظور ایفاء نقش و رسالت مطلوب و مؤثر در مدیریت اداری و سیاسی کشور

 ج - در قبال جامعه هدف:

برنامه ریزی و تلاش برای صیانت و رشد و اعتلای مادی و معنوی جامعه هدف در زمینه های:

1 – امورفرهنگی- آموزشی

- پیگیری و نظارت امورفرهنگی، تربیتی و آموزشی فرزندان آنان [3] و زمینه سازی رشد و تعالی فکری، روحی، اخلاقی و تحصیلی آنها از طریق:

- تهذیب و کسب معنویت اسلامی و ارتقای معرفت دینی و بهره ور کردن استعدادهای الهی آنان

- ارائه خدمات فرهنگی و آموزشی به جامعه هدف و نظارت در جهت ایجاد تسهیلات لازم برای ارتقای علمی، تحقیقی، آموزشی و مهارت های فکری و تخصصی و پرورش جسمی فرزندان آنان در تمام مراحل و مقاطع تحصیلی به بهترین وجه با همکاری مراجع ذیربط

- تقویت روحیه خدمت به "اسلام ناب محمدی" در جامعه هدف

 2 - امور معیشتی و رفاهی

 تلاش در جهت خوداتکایی اقتصادی و تأمین اجتماعی و رفاهی جامعه هدف از قبیل:

- فراهم سازی تسهیلات و ارائه حمایت های لازم و آموزش های تخصصی، فنی و حرفه ای و نیز جلب مشارکت کلیه سازمان ها و دستگاه های ذیربط جهت ایجاد اشتغال مفید برای جامعه هدف

- تأمین و پرداخت حقوق، مستمری و مزایای جامعه هدف مشمول و دارای شرایط در چهارچوب قوانین، مقررات و ضوابط مربوط

- تأمین بهداشت، درمان، مسکن، بیمه عمر، حوادث و بازنشستگی و نیازهای معیشتی با حفظ عزت، کرامت، شأن و جایگاه آنان

- ارائه خدمات و تسهیلات در زمینه ازدواج فرزندان و همسران شاهد [4]

- پیگیری و انجام اقدامات ممکن در جهت ارائه خدمات و تسهیلات و مساعدتهای لازم به والدین معظم شاهد [5]   - توجه خاص به امور فرزندان معلول، والدین از کارافتاده و همسران غیر مزدوج شهدا

 - بسترسازی برای حضور فیزیکی فعال و مؤثر جانبازان در عرصه اجتماعی و پیش بینی امکانات خاص در معابر، اماکن عمومی و اداری، فضاها و وسایط نقلیه عمومی در سطح شهرها و کشور

 3 - امور حقوقی و قضایی

تلاش در جهت حل و فصل امور حقوقی و قضایی جامعه هدف با همکاری مراجع ذیربط از طریق:

- پیشنهاد و همکاری با مراجع قضایی در تعیین، نصب و عزل قیم و امین و مراقبت بر اعمال آنها، همچنین مراقبت بر اعمال اولیا، اوصیا، قیم ها و حضانت کنندگان از صغار و محجورین جامعه هدف و رسیدگی به اختلاف‌ها در امر حضانت فرزندان و ارائه راه حل به محاکم

- مساعدت و همکاری با مراجع ذیربط در جهت تبدیل و تغییر در اموال و دارایی صغار شاهد [6] در راستای مصالح و غبطه آنان بر حسب موازین شرعی و در صورت لزوم پی گیری به منظور حل و فصل اختلافات مربوط تا صدور حکم قطعی.

شرکت کارشناسان حقوقی بنیاد در محاکم ذیصلاح به عنوان وکیل در دعاوی جهت دفاع و استیفای حقوق جامعه هدف در دعاوی مربوطه بنا به درخواست آنان

- درخواست تنفیذ وصیت نامه عادی شهدا از محاکم ذیصلاح و پی گیری امور مربوط به انحصار وراثت و مراقبت بر احصاء و تحریر [7] ماترک جامعه هدف و تقویم و نگهداری حساب اموال صغار و محجورین و معاضدت حقوقی و قضایی خانوادههای شاهد در صورت ضرورت

4- امور اقتصادی

- اداره و بهره برداری مطلوب از اموال و دارایی های تحت پوشش بنیاد و توسعه منابع مالی به منظور ایجاد پشتوانه های مادی برای فعالیت های محوله

- بکارگیری مطلوب پس اندازها، اموال و دارایی ها فرزندان شاهد [8] که در اختیار بنیاد است برای تأمین آینده اقتصادی آنها و جلوگیری از کاهش ارزش دارایی ها

 تبصره- ضوابط تنظیم و صدور احکام کارگزینی و تشخیص افراد تحت تکفل جامعه هدف [9]  به موجب آیین نامه ای خواهد بود که توسط بنیاد و سازمان امور اداری و استخدامی [10] تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

فصل سوم: اموال، دارایی ها و منابع مالی

 ماده 6- اموال و دارایی های بنیاد عبارت است از :

1- کلیه اموال منقول و غیر منقول، سهام، اوراق بهادار، وجوه نقد و دیگر دارایی هایی که به حکم محاکم به تملک بنیاد درآمده یا در می آید.

2 - کلیه اموال، دارایی هایی که از طرف دولت در اختیار بنیاد قرار می گیرد

3 - اموال و دارایی هایی که از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی به بنیاد اهدا می شود.

4 - کلیه اموال و دارایی ها، مالکیت ها و امکانات بنیاد شهید، ستاد رسیدگی به امور آزادگان و اموال و دارایی هایی که از بنیاد مستضعفان با اذن مقام معظم رهبری منتقل می شود.

 ماده 7- منابع مالی بنیاد عبارتند از:

1 - کمک های مقام معظم رهبری

2 - کمک ها و اعتبارات مصوب در بودجه عمومی کشور

3 - درآمدهای حاصل از فعالیت های اقتصادی بنیاد

4 - هدایا و کمک های بنیاد مستضعفان و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی

 فصل چهارم: ارکان

 ماده 8 - ارکان بنیاد عبارتند از:

 1 - هیأت امناء

 2 - نماینده ولی فقیه در بنیاد (در صورت معرفی معظم له)

 3 - رییس بنیاد

 ماده 9 - هیأت امنای بنیاد مرکب از هفت[ده] [11] نفر به شرح زیر است:

 - رییس جمهور به عنوان رییس هیأت امناء

- نماینده ولی فقیه در بنیاد (در صورت تعیین)

 - رییس بنیاد به عنوان نایب رییس هیأت امناء

 - دو نفر از وزرا فرهنگی به انتخاب رییس جمهور

 - سه نفر از شخصیت ها و افراد بصیر در امور فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی از میان جامعه هدف به پیشنهاد رییس بنیاد و تأیید رییس جمهور

- وزرا رفاه و تأمین اجتماعی [12] و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

 تبصره- یکی از معاونان بنیاد بنا به پیشنهاد رییس بنیاد و تأیید رییس هیأت امناء به عنوان دبیر  جلسه بدون حق رأی شرکت خواهد کرد.

 ماده 10 - وظایف و اختیارات هیأت امنا به شرح زیر است:

 1 - پیگیری اوامر و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری

 2 - تصویب خط مشی ها و سیاست های کلی

 3 - تصویب برنامه و بودجه سالانه تشکیلات

 4 - تصویب صورت حساب عملکرد سالانه

 5 - ارائه گزارش عملکرد سالانه بنیاد به مقام معظم رهبری و کسب رهنمودهای لازم

 6 - تصویب سایر موضوعاتی که توسط رییس بنیاد برای تحقق اهداف بنیاد ارائه می شود

 7 - بررسی و تأیید تغییرات و اصلاحات اساسنامه پس از اخذ موافقت مقام معظم رهبری به منظور طی مراحل تصویب

 8 - تصویب آیین نامه های مالی و معاملاتی بنیاد در حدود قوانین و مقررات

9- تصویب ضوابط سرمایه گذاری شرکت های وابسته

10- سیاستگذاری نحوه اداره و اتخاذ تصمیم در رابطه با نحوه اداره و مصرف درآمدهای حاصل از فروش آن قسمت از اموال و املاک بنیاد و فعالیت های اقتصادی سازمان های وابسته که شرعاً تصرف در آنها با اذن ولی فقیه می باشد بر اساس رهنمودهای مقام معظم رهبری در جهت اهداف عالیه بنیاد

 تبصره- دستورالعمل نحوه تشکیل جلسات و تصمیم گیری در اولین جلسه هیأت امناء بنا به پیشنهاد - رییس بنیاد به تصویب هیأت امنا خواهد رسید.

 ماده 11 - اهم وظایف نماینده ولی فقیه در صورت تعیین به شرح زیر می باشد:

 1 - پیشنهاد سیاست های لازم برای حفظ و ترویج فرهنگ شهادت طلبی و ایثار در جامعه و ارائه آن به هیأت امنا جهت تصویب

 2 - نظارت بر امور فرهنگی جامعه هدف و حفظ و تعمیق و ترویج فرهنگ شهادت و ایثار در جامعه و نظارت بر اجرای آن

3 - تطبیق دستورالعمل ها و آیین نامه های داخلی با موازین شرعی و رهنمودهای ابلاغی مقام معظم رهبری

4 - اعمال اختیارات شرعی تفویض شده از سوی مقام معظم رهبری

5 - حذف شده است [13] .

6- رائه برنامه های عقیدتی سیاسی جهت رشد و ارتقاء خصوصیات فکری و اخلاقی خدمتگزاران جامعه هدف و ارتقای جو معنوی بنیاد.

7 - نظارت بر حسن جریان امور بنیاد

 ماده 12- رییس بنیاد بالاترین مقام اجرایی بنیاد است که به پیشنهاد رییس جمهور و تأیید مقام - معظم رهبری با حکم رییس جمهور به مدت چهار سال منصوب و مسوولیت اداره امور بنیاد و اجرای برنامه ها را بر عهده خواهد داشت و اهم وظایف او به شرح زیر است:

 1 - تهیه، تدوین و پیشنهاد خط مشی ها و سیاست های اجرایی، برنامه و بودجه سالانه، صورت های مالی و گزارش عملکرد سالانه بنیاد به هیأت امنا برای اقدام لازم

 2 - تنظیم و تدوین آیین نامه های لازم و همچنین پیشنهاد اصلاح تشکیلات جهت تصویب به مراجع ذیربط

 3 - نمایندگی بنیاد در کلیه امور حقوقی و نزد کلیه مراجع اعم از قضایی، اداری و قانونگذاری و طرح و اقامه دعاوی و دفاع و جوابگویی به هر گونه دعاوی حقوقی، جزایی و اداری به طرفیت از بنیاد و انجام سایر فعالیت های لازم برای استیفای حقوق بنیاد با حق تعیین وکیل یا نماینده و تفویض اختیارات لازم به آنان برای انجام امور محول و پایان دادن به دعاوی از طریق مصالحه و یا ارجاع به داوری با رعایت قوانین

4 - انجام کلیه امور مالی، اداری، فرهنگی و اجتماعی، از جمله عزل و نصب مدیران و صدور دستورالعمل ها و بخشنامه های لازم همچنین گشایش انواع حساب های بانکی، انجام هر نوع معامله و هر گونه ارتباط با مؤسسات و سازمان های دولتی، غیر دولتی و اشخاص حقیقی یا حقوقی

5 - اتخاذ تصمیم در مورد سرمایه گذاری از محل منابع در اختیار بنیاد در چهارچوب سیاست های مصوب هیأت امناء

6- تهیه پیش نویس آیین نامه ها و ارائه آنها به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب

7 - بررسی و ارائه پیشنهاد اصلاح و یا تغییر مواد اساسنامه به هیأت امناء جهت طی مراحل تصویب

8 - تهیه تشکیلات تفصیلی بنیاد و تصویب در هیأت امناء

9 - انعقاد هر گونه قرارداد و تغییر و تبدیل و یا فسخ و اقاله آن و خرید و فروش و معاوضه اموال و ماشین آلات و برگزاری مناقصه و مزایده در حدود آیین نامههای مالی و معاملاتی

10 - قبول اموال واحدهای اقتصادی و سهام یا سهام الشرکه به نحوی که متضمن صرفه و صلاح بنیاد باشد

11 - تأسیس، ادغام، انحلال یا واگذاری شرکت ها و واحدهای اقتصادی بنیاد در چهار چوب قوانین و مقررات و مصوبات هیأت امناء

 تبصره- رییس بنیاد می تواند با حفظ مسوولیت بخشی از وظایف و اختیارات خود را به هر یک از کارکنان تفویض نماید.

 فصل پنجم: امور مالی و اداری

 ماده 13- بودجه تفصیلی بنیاد هر سال بر اساس اعتبارات و کمک های مصوب از محل بودجه کل کشور و سایر منابع یاد شده در ماده (7) این اساسنامه تنظیم و پس از تصویب هیأت امناء به مورد اجرا گذارده می شود.

تبصره- اعتبارات مربوط به بودجه عمومی هر سال در قالب طرح و برنامه و به صورت کمک در بودجه کل کشور منظور می شود.

 ماده 14- رییس بنیاد موظف است ظرف چهار ماه پس از تصویب این قانون نسبت به تهیه مقررات اداری و استخدامی بنیاد و سایر آیین نامه های مورد نیاز برای اجراء این اساسنامه حسب مورد اقدام و جهت تصویب به هیأت وزیران ارائه نماید.

ماده 15- انتقال کارکنان رسمی بنیاد که تا پایان سال 1383 به استخدام در آمده اند و مأموریت آنها به سایر دستگاه ها و نهادهای دولتی و یا عمومی با رعایت مقررات مربوط به کارکنان دولت مجاز است.

ماده 16- مقررات اداری و استخدامی بنیاد ظرف (3) ماه پس از تصویب این اساسنامه در چهارچوب قانون نظام هماهنگ پرداخت بنا به پیشنهاد مشترک بنیاد و سازمان امور اداری و استخدامی کشور به تصویب هیأت وزیران می رسد. [14]

 ماده 17 - کلیه قوانین و مقررات مغایر با این اساسنامه لغو می گردد.